काठमाडौं, ११ वैशाख — काठमाडौँ उपत्यकाको आकाश फेरि धुवाँ र धुलोले ढाकिएको छ। शुक्रबार बिहानको मापनअनुसार उपत्यका वायु प्रदूषणको सूचकांकमा विश्वकै दोस्रो स्थानमा पुगेको छ, जसले राजधानीको वातावरण गम्भीर संकटमा पुगेको संकेत दिएको छ।
हावाको गुणस्तर मापन गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय सूचकांक (AQI) अनुसार बिहान ७:२५ बजेको मापनमा काठमाडौँको AQI १८४ पुगेको छ। यो स्तरलाई ‘अस्वस्थकर’ श्रेणीमा राखिन्छ, जसले विशेषगरी बालबालिका, वृद्ध तथा श्वासप्रश्वास र मुटुका बिरामीका लागि उच्च जोखिम निम्त्याउँछ।
यसैबीच, भारतको राजधानी नयाँ दिल्ली २४८ AQI सहित विश्वकै सबैभन्दा प्रदूषित सहर बनेको छ।
⚠️ कति खतरनाक छ अहिलेको अवस्था?
विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार:
AQI ०–५० : सामान्य
५१–१०० : सतर्कता
१०१–१५० : संवेदनशील समूहका लागि हानिकारक
१५१–२०० : अस्वस्थकर
२०१–३०० : अत्यन्त अस्वस्थकर
३०० माथि : खतरनाक
काठमाडौँको हालको अवस्था १५१–२०० (अस्वस्थकर) श्रेणीमा पर्छ, तर केही समयअघि यो झन् खतरनाक अवस्थामा पुगेको थियो। बिहीबार बिहान AQI २४७ पुगेको थियो, जुन ‘धेरै अस्वस्थ’ श्रेणी हो।
🔥 किन बढ्यो प्रदूषण?
वातावरण विभागका महानिर्देशक ज्ञानराज सुवेदीका अनुसार प्रदूषण बढ्नुका मुख्य कारण:
वर्षा नहुनु र बढ्दो सुक्खापन
कृषि अवशेष जलाउने प्रवृत्ति
वन डढेलोको तीव्रता
धुलो र सवारीसाधनबाट निस्कने धुँवा
गत साता वर्षासँगै केही सुधार देखिएको भए पनि पछिल्ला दिनहरूमा फेरि अवस्था बिग्रिएको हो।
🌧️ अझै राहतको संकेत छैन
मौसमविद्हरूका अनुसार तत्काल वर्षाको सम्भावना नदेखिएकाले प्रदूषण अझै बढ्न सक्ने खतरा रहेको छ। यसको अर्थ—उपत्यकावासीले अझै केही दिन ‘धुवाँको शहर’मै सास फेर्नुपर्ने अवस्था छ।
🩺 स्वास्थ्यमा असर
यस्तो अवस्थामा देखिन सक्ने समस्या:
टाउको दुख्ने, आँखा पोल्ने
खोकी, घाँटी दुख्ने
सास फेर्न गाह्रो हुने
दीर्घरोगीमा अवस्था गम्भीर हुने
🛑 अब के गर्ने?
विशेषज्ञहरूको सुझाव:
अत्यावश्यक बाहेक बाहिर ननिस्कने
मास्क प्रयोग गर्ने
प्रशस्त पानी पिउने
संवेदनशील समूहले विशेष सतर्कता अपनाउने
-
Jigyasanepal
