काठमाडौँ, चैत २२ – केही दिनअघि विश्वकै सबैभन्दा प्रदूषित सहरको सूचीमा पहिलो स्थानमा पुगेको काठमाडौँ उपत्यकामा आज (शुक्रबार) वायु प्रदूषणको मात्रा घटेको छ। हावाको वेग बढेसँगै वायुमण्डलमा थुप्रिएको धुलो–धूवाँ हट्दै वायु गुणस्तरमा सुधार देखिएको हो।
'एयर क्वालिटी इन्डेक्स' (AQI) का अनुसार बिहीबार मध्याह्नसम्म काठमाडौँ उपत्यकाको वायु प्रदूषण ३४८ एक्यूआई (AQI) सम्म पुगेको थियो, जुन खतरनाक मानिन्छ। आज भने समाचार तयार पार्दासम्म प्रदूषण घटेर १४७ AQI मा झरेको छ। यो संवेदनशील समूहका लागि अस्वस्थ श्रेणीमा पर्दछ।
किन सुधार भयो वायु गुणस्तर?
वन तथा वातावरण मन्त्रालय अन्तर्गत वातावरण विभागका महानिर्देशक ज्ञानराज सुवेदीका अनुसार हावाको गति बढेपछि उपत्यकामा अड्किएको प्रदूषण हट्दै गएकाले सुधार देखिएको हो।
"काठमाडौँको भौगोलिक बनावट कचौरा आकारको भएकाले यहाँ प्रदूषण लामो समय अड्किन्छ। जब हावा चल्छ, यसले दूषित कणहरू हटाउने काम गर्छ," सुवेदी भन्छन्, "यस्तै पानी परेमा सतहमा रहेको प्रदूषण तल खस्छ, जसले वायुको गुणस्तरलाई सुधार गर्छ।"
वायु प्रदूषणको स्तर कस्तो रहन्छ?
नेपाल सरकारले स्वीकृत वायु गुणस्तर सूचकांक (AQI) अनुसार:
०–५०: राम्रो
५१–१००: मध्यम
१०१–१५०: संवेदनशील समूहका लागि अस्वस्थ
१५१–२००: अस्वस्थ
२०१–३००: निकै अस्वस्थ
३०१+ : खतरनाक
काठमाडौँ केही दिनअघि ३४८ AQI मा पुगेपछि खतरनाक तहमा रहेको थियो, तर अहिले सुधार भएर संवेदनशील समूहका लागि अस्वस्थ श्रेणीमा आएको छ।
दीर्घकालीन सुधारका लागि के गर्न सकिन्छ?
महानिर्देशक सुवेदीका अनुसार प्रदूषण न्यूनीकरणका लागि सरकारले जनचेतना अभिवृद्धि, प्रदूषण फैलाउने गतिविधिहरूमा नियन्त्रण निर्देशिका लागू गर्ने, र सम्बन्धित निकायबीचको समन्वय मजबुत बनाउने योजनामा काम गरिरहेको छ।
"प्रदूषण नियन्त्रण गर्न सरकार र नागरिक दुवैले सचेत बन्नुपर्छ। सवारीसाधनको धूवाँ नियन्त्रण, निर्माण कार्यका क्रममा धुलो रोकथाम, हरियाली प्रवर्द्धन जस्ता उपाय अवलम्बन गरिए प्रदूषण घटाउन सकिन्छ," सुवेदी बताउँछन्।
हावाको वेग बढेपछि काठमाडौँको वायु प्रदूषणमा सम्भावित सुधार देखिए पनि समस्या अझै समाधान भइसकेको छैन। वायुको गुणस्तर सुधार गर्न नीतिगत व्यवस्थासँगै नागरिक सचेतना र दीर्घकालीन उपाय आवश्यक रहेको विज्ञहरूको भनाइ छ।
#वायुप्रदूषण #काठमाडौँAQI #नेपालपर्यावरण #सरकारीकदम
- Jigyasa media
