काठमाण्डौ । आज, २०८२ वैशाख ५ गते (अप्रिल १८, २०२५), नेपालमा विश्व सम्पदा दिवस विविध कार्यक्रमहरूका साथ मनाइँदैछ। यस वर्षको दिवसको मूल विषयवस्तु "विपद् र द्वन्द्वबाट संकटमा परेका सम्पदा: तयारी र ICOMOS का ६० वर्षका अनुभवहरूबाट सिकाइ" रहेको छ । यो विषयवस्तुले प्राकृतिक विपद् र मानवीय द्वन्द्वबाट जोखिममा परेका सम्पदाहरूको संरक्षण र पुनःस्थापनामा विश्वव्यापी ध्यान केन्द्रित गराउँछ।
नेपालको सम्पदा: इतिहास र चुनौतीहरू
नेपालले चारवटा UNESCO विश्व सम्पदा स्थलहरूमा गर्व गर्दछ: काठमाडौं उपत्यका, लुम्बिनी, सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज, र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज । काठमाडौं उपत्यकाभित्रका सातवटा प्रमुख सम्पदा स्थलहरू—पशुपतिनाथ, स्वयम्भूनाथ, चाँगुनारायण, काठमाडौं दरबार स्क्वायर, पाटन दरबार स्क्वायर, भक्तपुर दरबार स्क्वायर, र बौद्धनाथ—नेपाली सांस्कृतिक धरोहरका अमूल्य निधि हुन्।
तर, २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पले यी सम्पदाहरूमा गम्भीर क्षति पुर्यायो। पुनःनिर्माणको प्रयास जारी रहे पनि, संरक्षणमा स्थानीय जनसमुदायको सक्रिय सहभागिता अझै अपरिहार्य छ।
दिवसका अवसरमा कार्यक्रमहरू
विश्व सम्पदा दिवसको अवसरमा काठमाडौं उपत्यकामा विभिन्न कार्यक्रमहरू आयोजना गरिएको छ। सांस्कृतिक ¥याली, फोटो प्रदर्शनी, र सरसफाइ अभियानहरू मार्फत जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने प्रयास गरिएको छ। साथै, विद्यार्थीहरूका लागि सम्पदा सम्बन्धी चित्रकला प्रतियोगिता र कार्यशालाहरू पनि सञ्चालन गरिएको छ।
संरक्षणमा स्थानीय सहभागिता
सम्पदाको दीर्घकालीन संरक्षणमा स्थानीय समुदायको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। स्थानीय बासिन्दाहरूले सम्पदाको महत्व बुझी, यसको संरक्षणमा सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्छ। यसका लागि शिक्षा, जनचेतना, र स्थानीय नेतृत्व आवश्यक छन्।
विश्व सम्पदा दिवस केवल एक दिवसको उत्सव मात्र होइन, यो हाम्रो इतिहास, संस्कृति, र पहिचानको संरक्षणप्रति प्रतिबद्धता जनाउने अवसर हो। नेपालजस्ता सम्पदामा धनी राष्ट्रहरूका लागि, यो दिवसले सम्पदाको संरक्षणमा नवीन सोच, सक्रिय सहभागिता, र दीर्घकालीन रणनीतिहरूको आवश्यकता औंल्याउँछ।
- U
