जिज्ञासा नेपाल | असोज २०, २०८२ सोमबार

नेपालमा करिब चार महिनासम्म सक्रिय रहेको मनसुन प्रणाली अन्ततः बिदा हुन थालेको छ। लगातारको वर्षा र बाढी–पहिरोको श्रृंखलापछि अब देशका पश्चिमी भूभागमा मनसुन समाप्त भई नयाँ मौसमीय चरण — पश्चिमी वायु प्रणाली — प्रभावशाली बन्न थालेको छ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार आज (असोज २० गते, सोमबार) देखि सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशको सम्पूर्ण क्षेत्र, साथै लुम्बिनी प्रदेशको पश्चिमी भागका अधिकांश स्थान र गण्डकी प्रदेशका पश्चिमी क्षेत्रका केही भागहरूबाट मनसुन हटेको औपचारिक घोषणा गरिएको छ।

महाशाखाका वरिष्ठ मौसमविद्हरूका अनुसार, यी प्रदेशहरूमा मनसुन प्रणालीको स्थानमा अब पश्चिमी वायु प्रभावशाली बन्दै गएको छ। यससँगै देशका उच्च पहाडी र हिमाली भेगमा हिउँ पर्ने मौसमी अवस्था शुरु हुन लागेको छ।

 हिमाली भेगमा हिमपातको सम्भावना

मौसम महाशाखाले सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशका हिमाली भेगका केही स्थानमा आज रातिदेखि हल्का देखि मध्यम हिमपात हुने सम्भावना रहेको जनाएको छ।

यसरी वर्षा र हिमपातको मिलेजुले प्रभाव देखिन थालेपछि उच्च हिमाली क्षेत्रका बासिन्दालाई अत्यधिक चिसोको सामना गर्नुपर्ने देखिएको छ।

महाशाखाका अनुसार, हिमाल आसपासका स्थानहरूमा तापक्रम क्रमशः घट्दै गएको छ।

नेपालगञ्ज, सुर्खेत, दार्चुला, बाजुरा, हुम्ला, मुगु, डोल्पा लगायतका स्थानमा आज दिउँसोदेखि नै पश्चिमी वायुको हल्का प्रभाव देखिन थालेको थियो।

 अझै मनसुनकै प्रभाव बाँकी प्रदेशहरूमा

देशका पूर्व र मध्य भागमा भने अहिले पनि मनसुनकै प्रभाव कायम छ।

बागमती, मधेस, कोशी र लुम्बिनी प्रदेशको पूर्वी भागमा अझै मनसुन सक्रिय रहेकाले यी क्षेत्रहरूमा वर्षा र चट्याङको सम्भावना कायम रहेको महाशाखाले जनाएको छ।

आज राति कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका पहाड तथा तराई भूभागका केही स्थानहरूमा, साथै देशका बाँकी पहाडी भूभागका थोरै स्थानहरूमा मेघगर्जनसहित मध्यम वर्षा हुन सक्ने सम्भावना प्रक्षेपण गरिएको छ।

मौसमीय परिवर्तनसँगै तयारी आवश्यक

विभागले मौसमीय परिवर्तनसँगै उच्च हिमाली क्षेत्रका स्थानीय निकाय र जनतालाई आवश्यक सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको छ।

विशेषगरी कृषि, यातायात र पर्यटन क्षेत्र प्रभावित हुन सक्ने भएकाले मौसम अनुसारको योजना र पूर्वतयारी आवश्यक रहेको विज्ञहरूको सुझाव छ।

यातायातका दृष्टिले हिमपातले हुम्ला, डोल्पा र मुगु जस्ता हिमाली जिल्लाका ग्रामीण सडकहरूमा जोखिम बढाउन सक्छ भने, चिसो बढेसँगै जाडो रोग र मौसमी रोगहरूको सम्भावना पनि बढ्ने भएकाले स्वास्थ्य पक्षमा सचेत रहनुपर्ने महाशाखाको सल्लाह छ।

🌦 मनसुन बिदासँगै शरद ऋतुको औपचारिक प्रवेश

नेपालमा सामान्यतया असोज महिनाको मध्यतिर मनसुन बिदा भएर शरद ऋतुको आगमन हुन्छ। यस वर्ष पनि त्यही क्रम दोहोरिएको छ।

योसँगै अब देशभर मौसम क्रमशः सफा हुँदै जाने, आकाश खुला हुने र बिहान–साँझको तापक्रम घट्दै जाने अनुमान गरिएको छ।

विज्ञहरूका अनुसार, असोज अन्तिम साता देखि कार्तिकको पहिलो सातासम्म देशका अधिकांश भागमा मनसुन पूर्ण रूपमा समाप्त भई स्थिर र सुखद मौसम सुरु हुने सम्भावना छ।

🌏 निष्कर्ष

मनसुनको अन्त्यसँगै नेपालको जलवायु अब क्रमशः चिसो र स्थिरतर्फ उन्मुख हुँदैछ।

पश्चिमी वायु प्रणालीको प्रारम्भले हिमाली क्षेत्रलाई चिसो र हिमपाततर्फ उन्मुख गराउँदै छ भने देशका अन्य भागमा मौसम सफा हुने संकेत देखिएको छ।

चार महिनाको लगातार मनसुनपछिको यो मौसमी संक्रमणले कृषि, स्वास्थ्य र जनजीवन सबै क्षेत्रमा नयाँ चुनौती र आशा दुवै ल्याउनेछ।

• Jigyasanepal