काठमाण्डौ ।काठमाडौं विश्वविद्यालय (केयू) स्कुल अफ मेडिकल साइन्सेस (धुलिखेल अस्पताल) मा अध्ययनरत आवासीय चिकित्सकमाथि मानसिक तनाव सिर्जना गर्ने प्रवृत्तिका कारण विद्यार्थीको आत्महत्याको प्रयास भएको छ।

विद्यार्थीको संघर्ष र उत्पीडन

बुटवलकी डा. कोपिला (नाम परिवर्तन) ले एमबीबीएस सकेर मनोचिकित्सा विषयमा एमडी गर्दै थिइन्। दुई वर्षकी छोरीलाई परिवारको जिम्मा लगाएर धुलिखेलमा बसेर अध्ययन गर्ने निर्णय गरेकी उनले शुरूमै विश्वविद्यालयको वातावरण अप्ठ्यारो लागेको बताइन्। विभागीय प्रमुख र प्राध्यापकहरूको व्यवहारले दिनहुँ मानसिक तनाव बढ्दै गयो।

‘तिमीहरूलाई यति पनि आउँदैन? किन पढ्न आएको?’ जस्ता तिरस्कारपूर्ण प्रश्न, बिरामीको अगाडि नै गाली गर्ने संस्कृतिले विद्यार्थीहरूमा गहिरो मानसिक असर पार्न थाल्यो। यो प्रवृत्ति झन् विकराल बनेपछि गत वर्ष एक छात्राले आत्महत्याको प्रयाससमेत गरेकी थिइन्।

असहनीय मानसिक दबाब र आत्महत्याको प्रयास

डा. कोपिला पनि त्यही उत्पीडनको शिकार भइन्। जब उनको कामको अस्वीकृति हुँदै अपमान सहनु पर्यो, तब उनले मानसिक तनाव कम गर्न १४ दिनसम्म औषधि सेवन गरिरहिन्।

तर, फागुन ४ गते डा. रिका रिजालले बिरामी डिस्चार्ज गर्ने विषयलाई लिएर खुलेआम गाली गरेपछि उनी झनै विक्षिप्त भइन्। आत्मसम्मानमा गहिरो चोट लागेपछि उनले औषधि सेवन गरेर आत्महत्याको प्रयास गरिन्। समयमै साथीहरूले देखेर अस्पताल भर्ना गरेपछि उनको ज्यान जोगियो, तर मानसिक यातनाले भने गहिरो असर पारिसकेको थियो।

न्यायका लागि संघर्ष

विद्यार्थीहरूले मानसिक दबाब र उत्पीडनको विरोध गरे पनि प्रशासनले बेवास्ता गर्यो। पीडकलाई कारबाही गर्नुपर्ने माग राख्दा उल्टै विश्वविद्यालयले विद्यार्थीहरूलाई धम्क्याउने रणनीति अपनायो।

न्याय खोज्ने क्रममा मेडिकल काउन्सिलमा उजुरी दर्ता भयो, जसपछि फागुन १२ गते विभागीय प्रमुख प्रा. डा. अजय रिसाल, एसोसिएट प्रोफेसर डा. दीपक कुँवर, लेक्चरर डा. वर्षा श्रेष्ठ र डा. रिका रिजाललाई एक साताका लागि निलम्बन गरियो। तर, छानबिन प्रक्रियामा ढिलाइ हुँदै गएको छ।

शिक्षण अस्पतालमा बढ्दो मानसिक यातना

धुलिखेल अस्पतालको मनोचिकित्सा विभाग २१ दिनदेखि बन्द छ। विद्यार्थीहरू न्यायको माग गर्दै आवाज उठाएपछि प्रशासनले अनिश्चितकालका लागि विभाग नै बन्द गरिदियो। यसले न बिरामीको उपचार सम्भव भएको छ, न त विद्यार्थीको पठनपाठन।

डा. रियासा संग्रौलाले भनिन्, ‘बिरामीसँग काम गरेर सिक्नुपर्ने हाम्रो अध्ययन प्रक्रियामा तीन सातादेखि अवरोध भएको छ। यस्तो अन्यायपूर्ण व्यवस्थापनले हाम्रो शिक्षामा गम्भीर असर पुर्याइरहेको छ।’

चिकित्सा शिक्षा प्रणालीभित्रको मानसिक यातना रोक्न प्रशासनले गम्भीर कदम नचालेसम्म यस्तो समस्या बल्झिने देखिन्छ। केयूमा देखिएको यो समस्या सम्पूर्ण चिकित्सा शिक्षालयहरूका लागि चेतावनी हो। विद्यार्थीहरूको भविष्य जोगाउन र उत्पीडन अन्त्य गर्न अब कडा कदम चालिनु आवश्यक छ।

• Jigyasa media