काठमाण्डौ ।

आज दशैँको पाँचौँ दिन अर्थात् स्कन्दमाता पूजनको दिन हो। यस दिनमा दुर्गा देवीको स्कन्दमाता रूपको पूजा गरिन्छ। स्कन्दमातालाई मातृत्व र शक्ति प्रदान गर्ने देवीको रूपमा पूजा गरिन्छ। स्कन्दमाता भगवान् कार्तिकेयकी आमा हुन्, जो शक्तिशाली र वीरता सम्पन्न देवता मानिन्छन्। उनका ममतामयी रूपले भक्तहरूलाई शान्ति, समृद्धि, र शक्ति प्रदान गर्दछ।

स्कन्दमाताको महत्त्व

स्कन्दमाताको पूजा गर्दा भक्तजनलाई विशेष कृपा प्राप्त हुन्छ। यो दिन मातृत्वको पूजा गर्ने भएकाले, आमा र सन्तानबीचको प्रेम र समर्पणलाई अझ सशक्त बनाउने दिन मानिन्छ। स्कन्दमाताको कृपा प्राप्त भएपछि मानिसहरूमा आध्यात्मिक जागरण, शान्ति, र घरमा सुख, समृद्धि प्राप्त हुन्छ। साथै, यस दिनमा पूजा गर्दा विशेष गरी शत्रुबाट मुक्ति र मनोकामना पूर्ति हुने विश्वास छ।

पूजापाठ विधि:

1. घरको सरसफाइ: बिहानै उठेर घरको सरसफाइ गर्नुपर्छ। पूजा गर्ने स्थानलाई सफा गर्नुपर्ने हुन्छ। पूजा स्थानमा गंगा जल छर्केर पवित्र बनाइन्छ।

2. स्कन्दमाता स्थापना: पूजा थाल वा मन्दिरमा स्कन्दमाताको तस्वीर वा मूर्ति राखेर स्थापना गर्नुहोस्। देवीलाई सफा, नयाँ कपडा चढाउनुस्। सकेसम्म सेतो वा पहेंलो रंगको कपडा प्रयोग गर्नुपर्छ, यो रंग स्कन्दमाताको प्रिय मानिन्छ।

3. दियो बत्ती प्रज्वलन: दीप प्रज्वलित गरेर पूजा आरम्भ गर्नुपर्छ। धूप, दीप, अक्षता, चन्दन, अबिर, फूल, फल, मिठाइ आदि सामग्रीहरू चढाइन्छ।

4. स्कन्दमाताको मन्त्र जप:

“ॐ देवी स्कन्दमातायै नमः” मन्त्रको १०८ पटक जप गरिन्छ।

यो दिन स्कन्दमाताको कथा सुन्ने वा सुनाउने परम्परासमेत छ।

5. पुष्प र प्रसाद अर्पण: देवीलाई पुष्प अर्पण गरिन्छ। विशेष गरी माला वा सयपत्री फूल चढाउने गरिन्छ। स्कन्दमातालाई मिठाई, फलफूल र अन्य प्रसाद अर्पण गरेर अन्तमा श्रद्धापूर्वक आरती गाईन्छ।

6. नैवेद्य चढाउने: देवीलाई विशेष प्रकारका नैवेद्यहरू चढाउनुपर्छ। यो दिन विशेष गरी दूधजन्य मिठाइ वा पायस (खीर) चढाउनुपर्छ, जुन देवीलाई अत्यन्त प्रिय मानिन्छ।

7. पूजापछि प्रसाद वितरण: अन्तिममा पूजा सम्पन्न भएपछि देवीसँग आशीर्वाद प्राप्त गर्नुपर्छ र चढाइएको प्रसाद परिवार र छरछिमेकमा बाँड्ने गरिन्छ।

स्कन्दमाताको पूजामा गरिने विशेष सामग्रीहरू:

फूल (विशेष गरी रातो र सेतो फूल)

धूप, दीप

फल (अनार, केरा)

मिठाई (खीर, लड्डू)

अक्षता, चन्दन, र अबिर

यस दिनको पूजा विशेष गरी आमा र सन्तानको सुख समृद्धि र दीर्घायुका लागि गरिन्छ। स्कन्दमाताको कृपा प्राप्त गरी परिवारमा शान्ति र समृद्धि छाउने विश्वास छ।

• Jigyasa media