काठमाडौं, जेठ १८।
वर्षा र समृद्धिका देवता रातो मच्छिन्द्रनाथको ऐतिहासिक भोटो देखाउने जात्रा आज (आईतबार) जावलाखेलमा विशेष समारोहबीच आयोजना हुँदैछ। राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको विशेष उपस्थितिमा भव्य रूपमा मनाइने यो जात्राका अवसरमा सरकारले काठमाडौं उपत्यकामा सार्वजनिक बिदा दिएको छ।
करीब ८ सय वर्ष पुरानो परम्परा अनुसार मनाइँदै आएको भोटो जात्रालाई विगतमा "जावलाखेल जात्रा" भनेर चिनिन्थ्यो। "जा" (भात) र "वला" (छर्ने) भन्ने नेवारी शब्दबाट बनेको यस नामले भूत–प्रेतलाई खाना चढाउने विश्वास झल्काउँछ। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका पूर्वसदस्य कीर्तिमदन जोशीका अनुसार यो परम्पराको प्रारम्भिक तिथिमिति यकिन छैन, तर मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा भने करीब १३ सय वर्ष पुरानो मानिन्छ।
किंवदन्तीको मूल कथाः
प्राचीन किंवदन्तीअनुसार, नागराज कर्कोटकी रानी आँखा दुखेपछि नागलोक (टौदह) मा वैद्यको खोजी हुँदै थियो। खेतमा काम गरिरहेका एक किसानलाई वैद्य ठानी नागले उनलाई टौदह लगे। डराएका किसानले रातो मच्छिन्द्रनाथको आराधना गरी हात माडेर मयल (माटो) को औषधि दिए। उक्त औषधिले रानीको आँखाको पीडा ठीक भयो।
प्रसन्न भएका नागराजले मणि–माणिक्य जडित भोटो पुरस्कारस्वरूप किसानलाई दिए। किसानले त्यो भोटो खेतको डिलमा राखेर काम गर्न थालेका थिए, तर एक दिन मानव रूपी भूतले भोटो चोरी गरे। पछि जात्राको अवसरमा त्यो भूतले भोटो लगाएको देखेपछि किसानले दाबी गरे। विवादपछि नागराज कर्कोटक समेत बोलाइयो, तर निष्कर्ष निस्किएन। अन्ततः मच्छिन्द्रनाथकै जिम्मा भोटो सुम्पेर प्रमाणसहित आउनेलाई दिने परम्परा सुरु गरियो।
हरेक वर्ष साइत हेरेर देखाइन्छ भोटो
त्यही समयदेखि प्रत्येक वर्ष रथयात्रा सकिएपछि साइत हेरेर भोटो देखाइने परम्परा बसालिएको छ। अहिलेसम्म कसैले पनि भोटोमा दाबी गर्ने प्रमाण पेस गर्न सकेको छैन भन्ने जनविश्वास रहिआएको छ।
हाल गुठी संस्थान ललितपुरले राष्ट्रप्रमुखको उपस्थितिमा यो जात्रा सञ्चालन गर्दै आएको छ। यसवर्ष पनि भव्य तयारी गरिएको छ र राष्ट्रपति पौडेल स्वयं भोटो देखाउने समारोहमा सहभागी हुने कार्यक्रम छ।
📌 विशेष जानकारीः
- 📍 स्थान: जावलाखेल, ललितपुर
- 🗓️ मिति: २०७९ जेठ १८, आइतबार
- 🎉 जात्राको अवसरमा उपत्यकामा सार्वजनिक बिदा
- 🇳🇵 राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको उपस्थितिमा जात्रा चल्नेछ।
-
Jigyasanepal
