काठमाण्डौ । 

आज नेपालभर दाजुभाइ र दिदीबहिनीले प्रेम, आशीर्वाद, र सुरक्षाको प्रतीकस्वरूप भाइटीका पर्व मनाइरहेका छन्। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले दिएको जानकारीअनुसार, यस वर्ष भाइटीकाको शुभ साइत बिहान ११ः३७ बजे रहेको छ। भाइटीकामा विशेष पूजा विधि र किम्बदन्ती जोडिएका छन्, जसले यो पर्वलाई अझ विशेष बनाएको छ।

भाइटीकाको किम्बदन्ती

भाइटीकाको उत्पत्ति सम्बन्धी एक लोकप्रिय किम्बदन्तीमा यमराज र उनकी बहिनी यमुनाको कथा बताइन्छ। यो कथा अनुसार, यमराज पाँच दिनसम्म आफ्नी बहिनी यमुनाको घरमा अतिथि बनेर बसेका थिए। अन्ततः उनले यमुनाको आग्रहमा आफ्ना दाजुभाइलाई दीर्घायु र सुरक्षाको वरदान दिने वचन दिएका थिए। यही कारण, यमपञ्चकका पाँच दिनलाई "यमराजको उपस्थितिको प्रतीक" मानिन्छ, र भाइटीकामा दाजुभाइलाई टीका लगाई यमराजसँग दाजुभाइको दीर्घायुको कामना गरिन्छ।

भाइटीकाको पूजा विधि

भाइटीकामा, दिदीबहिनीहरूले दाजुभाइलाई तेलको धारले सीमा बनाएर अलि लामो आयुका लागि टीका लगाउँछन्। यस क्रममा पाँच रंगको टीका (सेतो, रातो, निलो, हरियो, पहेंलो) प्रयोग गरिन्छ। साथमा, दाजुभाइका अगाडि चामल, दही, फूल, अक्षता, मेवा, र अन्य परिकार राखिन्छ। पूजा विधिमा दाजुभाइको दीर्घायुको कामना गर्दै दिदीबहिनीले विभिन्न मन्त्र जप्ने परम्परा पनि छ।

भाइटीकाको महत्व

भाइटीकाले दाजुभाइ र दिदीबहिनीबीचको स्नेह, सुरक्षा, र एकताको बन्धनलाई अझ सुदृढ बनाउँछ। यो पर्वले उनीहरूलाई एकअर्काको साथ र समर्थनको वाचा दिने अवसर प्रदान गर्छ। नेपाली संस्कृतिमा भाइटीकालाई पारिवारिक सम्बन्धहरू बलियो बनाउने र आपसी माया प्रकट गर्ने अवसरको रूपमा हेर्ने गरिन्छ।

यो पर्वमा देखिने अद्भुत दृश्य

भाइटीकाका दिन घरघरमा दाजुभाइ र दिदीबहिनीहरूको हर्षोल्लासपूर्ण जमघट देख्न पाइन्छ। विशेषगरी, दाजुभाइहरू पनि आफ्नो दिदीबहिनीलाई विभिन्न उपहार र आशीर्वाद दिने गर्छन्। यमपञ्चकको पाँच दिनलाई नै भगवान् यमराजको आशीर्वादका रूपमा लिइन्छ, जसले यो पर्वलाई धार्मिक र सांस्कृतिक रूपमा अझै महत्त्वपूर्ण बनाएको छ।

यसरी भाइटीका पर्व नेपाली संस्कृति र संस्कारको अमूल्य धरोहर बनेको छ, जसले दाजुभाइ-दिदीबहिनीको प्रेम र स्नेहको कथा हर वर्षपुनः जीवित गर्छ।

• Jigyasa media