काठमाडौं, २०८१ मंसिर २८

सन् २०२४ पत्रकारिताको इतिहासमा गम्भीर दुःखदायी वर्ष साबित भएको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघीय शिक्षा, विज्ञान तथा साँस्कृतिक संगठन (युनेस्को)का अनुसार यो वर्ष कामको सिलसिलामा ६८ पत्रकारले ज्यान गुमाएका छन्।

युनेस्कोको तथ्यांकले देखाउँछ कि पत्रकारहरूमाथिको हिंसाको ६० प्रतिशत घटनाहरू युद्धग्रस्त देशहरूमा भएका छन्। पछिल्लो दशकयताकै यो संख्या सबैभन्दा ठूलो हो। सन् २०२३ पनि यस मामिलामा धेरै दुःखद थियो।

युद्ध क्षेत्रमा जोखिमपूर्ण काम

युनेस्कोकी महानिर्देशक आन्द्रे अजोले पत्रकारहरूको भूमिकालाई महत्त्वपूर्ण भनेकी छिन्। उनले भनिन्, "युद्ध, संकट, र द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रका सत्यतथ्य उजागर गर्न पत्रकारहरू अहम् भूमिका खेल्छन्। तर, त्यही कार्यले उनीहरूलाई ज्यान गुमाउन बाध्य बनाउनु गम्भीर चिन्ताको विषय हो।"

युनेस्कोले सबै देशका सरकारलाई पत्रकारहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न आह्वान गर्दै मानवअधिकारको सम्मान गर्न आग्रह गरेको छ।

युद्धग्रस्त क्षेत्र: पत्रकारहरूको चिहान

यस वर्षको तथ्यांकअनुसार, केवल युद्धग्रस्त क्षेत्रमै ४२ पत्रकार मारिएका छन्। प्यालेस्टाइनमा सबैभन्दा धेरै, अर्थात् १८ जना पत्रकारले आफ्नो ज्यान गुमाएका छन्। युक्रेन, कोलम्बिया, इराक, लेबनान, म्यानमार र सुडानजस्ता हिंसाग्रस्त क्षेत्रमा पनि पत्रकारहरू हिंसाको सिकार बनेका छन्।

पछिल्ला दुई वर्ष: पत्रकारितामा कालो समय

युनेस्कोले सन् २०२३ र २०२४ लाई पत्रकारहरूका लागि सबैभन्दा कठिन वर्षका रूपमा व्याख्या गरेको छ। रिपोर्टले भन्यो, "२०१६ र २०१७ पछिका यी दुई वर्षमा द्वन्द्व क्षेत्रका पत्रकारहरूमाथिको आक्रमण उच्च बिन्दुमा पुगेको छ।"

युनेस्कोले पत्रकारहरूमाथि हुने आक्रमण र हत्याका घटनामा दोषीलाई उन्मुक्ति दिने प्रवृत्ति अन्त्य गर्न सरकारहरूलाई जोडदार आग्रह गरेको छ।

पत्रकारिताको संरक्षणमा सबैको भूमिका

पत्रकारहरूको सुरक्षामा सरकारले मात्र होइन, सम्पूर्ण समाजले पनि जिम्मेवारी लिनुपर्नेमा विज्ञहरूले जोड दिएका छन्। सत्यका पक्षमा उभिने कलम र आवाजको संरक्षण समाजको दायित्व हो।

पत्रकारिता केवल पेसा होइन, यो लोकतन्त्रको आधारशिला हो। यो आधारशिलाको रक्षा गर्न राज्य र समाजले समान रूपमा तत्पर रहनु अपरिहार्य छ।

• Jigyasa media