काठमाडौं — यस वर्षको मनसुन अवधिमा देशभर औसतभन्दा कम वर्षा हुने प्रक्षेपण गरिए पनि तापक्रम वृद्धि, बाढी, पहिरो, डुबान र चरम मौसमी घटनाका कारण ठूलो मानवीय क्षति हुन सक्ने जोखिम औँल्याइएको छ। सरकारी अनुमानअनुसार मनसुनजन्य विपद्का कारण यस वर्ष झन्डै २० लाख नागरिक प्रभावित हुन सक्छन्।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण ले सार्वजनिक गरेको ‘मनसुन पूर्वतयारी तथा प्रतिकार्य राष्ट्रिय कार्ययोजना २०८३’ को मस्यौदामा देशभर करिब ४ लाख ५७ हजार १४५ घरधुरीका १९ लाख ९७ हजार ७३१ जना प्रभावित हुन सक्ने उल्लेख गरिएको छ।
प्रतिवेदनअनुसार प्रभावितमध्ये:
५२ प्रतिशत महिला,
४८ प्रतिशत पुरुष,
५ वर्षमुनिका करिब १ लाख ६४ हजार बालबालिका,
६० वर्षमाथिका ४ लाख १५ हजारभन्दा बढी ज्येष्ठ नागरिक,
तथा करिब ४८ हजार अपाङ्गता भएका व्यक्ति
जोखिममा पर्ने अनुमान गरिएको छ।
🌧️ हिमताल विस्फोटदेखि तातो हावासम्मको खतरा
प्राधिकरणले उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिमताल विस्फोटको जोखिम बढेको जनाएको छ भने तराई तथा तल्लो भूभागमा:
बाढी,
पहिरो,
डुबान,
भूक्षय,
आकस्मिक बाढी
जस्ता विपद्का घटना बढ्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।
विशेषगरी दैनिक तापक्रम वृद्धि र तातो हावाको लहरका कारण दक्षिणी तराई क्षेत्र बढी प्रभावित हुन सक्ने उल्लेख गरिएको छ।
⚠️ कुन प्रदेश बढी जोखिममा?
प्रदेशगत विश्लेषणअनुसार:
कोशी प्रदेश
मधेस प्रदेश
लुम्बिनी प्रदेश
सुदूरपश्चिम प्रदेश
का केही जिल्लामा मनसुनजन्य विपद्को जोखिम तुलनात्मक रूपमा बढी देखिएको छ।
🌡️ तापक्रम अझै बढ्ने संकेत
जल तथा मौसम विज्ञान विभाग का अनुसार यस वर्ष नेपालमा औसतभन्दा कम वर्षा भए पनि अधिकतम र न्यूनतम तापक्रम दुवै बढ्ने सम्भावना छ।
विभागले:
कर्णाली प्रदेशका दक्षिणी भूभाग,
लुम्बिनीका अधिकांश क्षेत्र,
मधेसका पूर्वी भाग,
कोशीका दक्षिणी क्षेत्रमा
सरदरभन्दा कम वर्षाको सम्भावना ५५ देखि ६५ प्रतिशत रहेको जनाएको छ।
त्यसैगरी:
सुदूरपश्चिमका अधिकांश भूभाग,
मधेसका पश्चिमी क्षेत्र,
कोशीका मध्य भागमा
सरदरभन्दा बढी वर्षा हुने सम्भावना ४५ देखि ५५ प्रतिशत रहेको उल्लेख गरिएको छ।
🚨 उद्धार तयारीलाई चुस्त बनाउन निर्देशन
प्राधिकरणका उपसचिव रामबहादुर केसी ले मनसुनजन्य क्षति कम गर्न:
पूर्वसूचना प्रणाली प्रभावकारी बनाउने,
सुरक्षित स्थान पहिचान गर्ने,
राहत सामग्री तयारी अवस्थामा राख्ने,
उद्धार संयन्त्रलाई चुस्त बनाउने
कार्यमा जुट्न प्रदेश र स्थानीय तहलाई निर्देशन दिइएको जानकारी दिएका छन्।
📌 जलवायु परिवर्तनको असर बढ्दो
विशेषज्ञहरूका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा नेपालमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव तीव्र बन्दै गएको छ। असामान्य वर्षा, लामो खडेरी, बेमौसमी हिमपात, अत्यधिक गर्मी र आकस्मिक बाढीका घटना बढ्दै गएकाले विपद् व्यवस्थापन अब झन् चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको उनीहरूको भनाइ छ।
-
Jigyasanepal
