काठमाण्डौ।
भारतका पूर्वप्रधानमन्त्री डा. मनमोहन सिंहको निधनसँगै एउटा युगको अन्त्य भएको छ। ९२ वर्षको उमेरमा बिहीबार राति दिल्लीको प्रतिष्ठित एम्स अस्पतालमा उनले जीवनको अन्तिम सास फेर्यो।
डा. सिंहको जीवन मात्र एउटा व्यक्तित्वको कथा होइन, यो भारतको आर्थिक इतिहासको एउटा महत्त्वपूर्ण अध्याय पनि हो। सन् २००४ देखि २०१४ सम्म भारतको प्रधानमन्त्रीको रूपमा कार्यभार सम्हाल्ने सिंहले आफ्नो राजनीतिक करियरलाई अर्थशास्त्रीय दृष्टिकोणले परिभाषित गरे।
स्वास्थ्य समस्याले अन्त्यतिर लियो
एम्स अस्पतालले जारी गरेको मेडिकल बुलेटिनमा उल्लेख भएअनुसार, उमेरजन्य स्वास्थ्य समस्याका कारण उनको उपचार भइरहेको थियो। बिहीबार अचानक बेहोस भएपछि उनलाई आपतकालीन रूपमा अस्पताल पुर्याइएको थियो। सम्पूर्ण प्रयास गरिए पनि राति ९:५१ मा उनलाई मृत घोषित गरियो।
आर्थिक सुधारका नायक
डा. सिंहलाई भारतीय अर्थतन्त्रको सुदृढीकरण र विश्वव्यापीकरणको जग बसाल्ने व्यक्तित्वका रूपमा सम्झिन्छन्। सन् १९९१ मा, जब भारत गम्भीर आर्थिक संकटको चपेटामा परेको थियो, उनले वित्तमन्त्रीका रूपमा सुधारात्मक कदम चाले। ती सुधारहरूले भारतलाई आर्थिक पतनबाट मात्र बचाएन, दिगो विकासका लागि नयाँ दिशामा अघि बढायो।
उनका नेतृत्वमा गरिएको आर्थिक उदारीकरणले भारतलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनायो। यसैले उनलाई भारतीय आर्थिक इतिहासमा ‘सुधारका नायक’को रूपमा मानिन्छ।
सफलता र दृढताका प्रतीक
मनमोहन सिंहलाई राजनीतिमा शालीनता र ईमानदारिताको प्रतीक मानिन्छ। कांग्रेस पार्टीका दिग्गज नेताका रूपमा उनले भारतको नेतृत्व गर्दा आफ्नो सरलता र दृढताका कारण आम नागरिकको मन जितेका थिए।
स्मरणीय योगदान
डा. सिंहको योगदान केवल भारतको आर्थिक विकासमा सीमित थिएन। उनले सामाजिक न्याय, शिक्षा, र स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि महत्त्वपूर्ण कदम चाले। उनको नेतृत्वमा भारतले थुप्रै अन्तर्राष्ट्रिय सम्झौताहरूमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्यो।
उनको निधनले भारत मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई पनि स्तब्ध बनाएको छ। भारतीय राजनीतिमा उनले दिएको योगदान सधैं स्मरणीय रहनेछ।
श्रद्धाञ्जली
डा. मनमोहन सिंहका प्रशंसक र सहकर्मीहरूले उनको योगदानको स्मरण गर्दै श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरिरहेका छन्। भारतले एउटा त्यस्तो नेताको गुमाएको छ, जसले देशलाई सुदृढ भविष्यको दिशामा अघि बढाउन अनवरत योगदान दिए।
डा. सिंहप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली।
- Jigyasa media
