प्रयागराज, भारत – उत्तर प्रदेशको प्रयागराजस्थित त्रिवेणी संगम यतिबेला विश्वकै ठूलो धार्मिक र सांस्कृतिक जमघटको केन्द्र बनेको छ। १३ जनवरीमा सुरु भएको महाकुम्भ मेला आगामी २६ फेब्रुअरी, महाशिवरात्रिका दिन समापन हुने तय गरिएको छ। यो मेलाले भारतको मात्र होइन, विश्वकै ध्यान तानिरहेको छ।

धार्मिक महत्त्व: पौराणिक कथा र अध्यात्मको संगम

महाकुम्भ मेला धर्म, संस्कृति, र आत्मखोजको प्रतीक मानिन्छ। पौराणिक कथाअनुसार समुद्र मन्थनका क्रममा अमृतका थोपा चार पवित्र स्थल – प्रयागराज, हरिद्वार, उज्जैन, र नासिक – मा खसे। यी स्थानहरूमा स्नान गर्नुले आत्मा शुद्ध हुने र पाप मुक्त हुने विश्वास गरिन्छ। यसै कारण, महाकुम्भ मेलालाई हिन्दू धर्मावलम्बीहरूका लागि विशेष अवसर मानिन्छ।

विशेष स्नान दिनहरू

महाकुम्भ मेलामा विभिन्न दिनहरूलाई विशेष स्नानको लागि तय गरिएको छ। यस वर्षका प्रमुख स्नान दिनहरू:

१३ जनवरी: पौष शुक्ल पूर्णिमा

१४ जनवरी: मकर सङ्क्रान्ति

२९ जनवरी: मौनी अमावस्या

३ फेब्रुअरी: वसन्त पञ्चमी

१२ फेब्रुअरी: माघ शुक्ल पूर्णिमा

२६ फेब्रुअरी: महाशिवरात्रि

यी दिनहरूमा स्नान गर्नुले भक्तजनहरूको आध्यात्मिक यात्रा थप उन्नत हुने विश्वास गरिन्छ।

अर्थतन्त्रमा योगदान

महाकुम्भ मेलाले भारतको अर्थतन्त्रमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ। सरकारी तथ्याङ्कअनुसार, यस मेलाले करिब २ लाख करोड रुपैयाँको आर्थिक चलखेल गर्नेछ।

होटल र यातायात: २,८०० करोड

धार्मिक सामग्री: २,००० करोड

फलफूल र अन्य उपभोग्य वस्तुहरू: ८०० करोड

यसबाहेक, मेलाले उत्तर प्रदेशको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP) मा १ प्रतिशतले वृद्धि गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

विश्वकै ठूलो जमघट

महाकुम्भ मेलाले हज यात्रा, रियो कार्निभल, र अक्टोबर फेस्टजस्ता ठूला जमघटलाई पनि उछिनेर विश्वकै ठूलो जमघटको मान्यता पाएको छ। मेलामा ४५ करोड भक्तजन सहभागी हुने अनुमान गरिएको छ, जसमा १५ लाख विदेशी पर्यटक छन्।

मेलाको व्यवस्थापन र सुरक्षा

यस ऐतिहासिक मेलालाई व्यवस्थापन गर्न ४,००० हेक्टर क्षेत्रफलमा कृत्रिम सहर बनाइएको छ। यहाँ बासस्थान, सरसफाइ, र यातायातको पूर्ण व्यवस्थापन गरिएको छ। मेलाको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न ४० हजारभन्दा बढी सुरक्षाकर्मी तैनाथ गरिएको छ।

महाकुम्भ मेलाको महत्व

महाकुम्भ मेलाले मात्र धार्मिक र आध्यात्मिक प्रभाव पुर्‍याउँदैन, यसले भारतको सांस्कृतिक एकताको प्रतीकका रूपमा पनि काम गर्दछ। यो मेला आध्यात्मिक उन्नतिको मात्र नभई आर्थिक समृद्धिको पनि एक महत्वपूर्ण स्रोत हो।

महाकुम्भ मेला न केवल हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको लागि, तर सम्पूर्ण विश्वका लागि धार्मिक, सांस्कृतिक, र सामाजिक चेतनाको एक अद्वितीय पर्व हो। यसले भारतको ऐतिहासिक महत्व, धार्मिक आस्था, र सांस्कृतिक विविधतालाई एकसाथ उजागर गरेको छ।

• Jigyasa media